Folia jest jednym z najczęściej spotykanych materiałów opakowaniowych. Towarzyszy nam podczas zakupów, zabezpiecza produkty spożywcze, chroni przesyłki i pomaga utrzymać świeżość produktów. Jest lekka, elastyczna i wygodna, ale pojawia się ważne pytanie: co dzieje się z folią, kiedy przestaje być nam potrzebna?
Wyrzucenie opakowania do odpowiedniego pojemnika to dopiero początek jego drogi. Jeśli folia nadaje się do recyklingu i zostanie prawidłowo zebrana, może przejść przez szereg procesów, dzięki którym z odpadu powstaje surowiec do produkcji kolejnych wyrobów.
Od kosza do sortowni
W Polsce odpady z tworzyw sztucznych, w tym wiele opakowań foliowych, trafiają do żółtego pojemnika na metale i tworzywa sztuczne. Następnie są odbierane i transportowane do sortowni.
Tam odpady są dzielone na poszczególne frakcje. W zależności od rodzaju sortowni wykorzystywane są zarówno urządzenia automatyczne, m.in. separatory optyczne, jak i praca człowieka. Folie mogą być jednak trudniejsze w przetwarzaniu niż sztywne opakowania, ponieważ łatwo się zgniatają i plączą w urządzeniach.
To właśnie na tym etapie okazuje się, jak ważna jest wcześniejsza segregacja. Im lepiej odpady są rozdzielone, tym łatwiej przygotować je do dalszego przetwarzania.
Sortownia – nie każda folia jest taka sama
Określenie „folia” obejmuje wiele różnych materiałów. Mogą to być między innymi folie z polietylenu, takie jak LDPE czy HDPE, a także folie wykonane z innych tworzyw lub połączone z kilkoma materiałami.
Ma to ogromne znaczenie dla recyklingu. Czysty, jednorodny materiał znacznie łatwiej przetworzyć niż opakowanie wielomateriałowe. Badania dotyczące opakowań foliowych pokazują, że niektóre folie mogą być prawidłowo rozpoznawane przez sortery, ale mimo tego nie zawsze trafiają do dalszego recyklingu – znaczenie mają m.in. koszty oczyszczania, niewielkie rozmiary opakowań oraz zapotrzebowanie recyklerów na konkretny materiał.
Dlatego symbol informujący o rodzaju tworzywa nie zawsze oznacza, że dane opakowanie rzeczywiście zostanie poddane recyklingowi. Ostatecznie zależy to również od dostępnej infrastruktury i ekonomiki całego procesu.
Rozdrabnianie i mycie
Określenie „folia” obejmuje wiele różnych materiałów. Mogą to być między innymi folie z polietylenu, takie jak LDPE czy HDPE, a także folie wykonane z innych tworzyw lub połączone z kilkoma materiałami.
Ma to ogromne znaczenie dla recyklingu. Czysty, jednorodny materiał znacznie łatwiej przetworzyć niż opakowanie wielomateriałowe. Badania dotyczące opakowań foliowych pokazują, że niektóre folie mogą być prawidłowo rozpoznawane przez sortery, ale mimo tego nie zawsze trafiają do dalszego recyklingu – znaczenie mają m.in. koszty oczyszczania, niewielkie rozmiary opakowań oraz zapotrzebowanie recyklerów na konkretny materiał.
Dlatego symbol informujący o rodzaju tworzywa nie zawsze oznacza, że dane opakowanie rzeczywiście zostanie poddane recyklingowi. Ostatecznie zależy to również od dostępnej infrastruktury i ekonomiki całego procesu.
Z folii powstaje regranulat
Po oczyszczeniu i przygotowaniu tworzywo może zostać przetopione i poddane procesowi wytłaczania. Jednym z produktów tego procesu jest regranulat, czyli niewielkie granulki tworzywa, które mogą stać się surowcem do produkcji kolejnych wyrobów.
W ten sposób zużyta folia nie musi kończyć swojego życia jako odpad. Może zostać ponownie wykorzystana w gospodarce obiegu zamkniętego.
Z recyklatu pochodzącego z odpowiednio przetworzonych folii mogą powstawać m.in. worki, kolejne folie, folie budowlane, produkty gospodarstwa domowego czy inne wyroby z tworzyw sztucznych.
Czy każdą folię można poddać recyklingowi?
Niestety, odpowiedź brzmi: nie zawsze.
Najłatwiej zagospodarować materiały o znanym i jednorodnym składzie. Problem pojawia się w przypadku opakowań wielowarstwowych i wielomateriałowych, w których różne tworzywa są trwale połączone.
Takie opakowania mogą być trudniejsze do rozdzielenia, a ich recykling może być mniej opłacalny. W praktyce oznacza to, że samo wyrzucenie opakowania do żółtego pojemnika nie daje stuprocentowej gwarancji, że zostanie ono ponownie wykorzystane.
Nie oznacza to jednak, że segregacja nie ma sensu. Wręcz przeciwnie – jest podstawowym elementem całego systemu gospodarowania odpadami.
Co możemy zrobić jako konsumenci?
Najważniejszy jest pierwszy krok, czyli prawidłowa segregacja. Warto sprawdzić oznaczenia na opakowaniu i lokalne zasady segregowania odpadów.
Dobrą praktyką jest również opróżnienie opakowania z jego zawartości. Nie trzeba jednak traktować każdego opakowania tak, jakby musiało być idealnie umyte – szczegółowe zasady mogą zależeć od lokalnego systemu gospodarki odpadami.
Warto także pamiętać o zasadzie: najlepszym odpadem jest ten, który w ogóle nie powstał. Jeśli możemy wybrać produkt bez zbędnego opakowania albo opakowanie nadające się do ponownego użycia, często będzie to korzystniejsze niż samo późniejsze przetwarzanie odpadu.
Drugie życie folii
Droga folii od sklepowej półki do nowego produktu jest znacznie bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Najpierw jest segregacja, później transport, sortowanie, rozdrabnianie, oczyszczanie, suszenie i przetwarzanie. Dopiero wtedy zużyte tworzywo może ponownie stać się wartościowym surowcem.
Recykling nie jest więc magicznym procesem, w którym każde opakowanie automatycznie zamienia się w nowe. Zależy od rodzaju materiału, jego czystości, jakości segregacji, możliwości sortowni oraz zapotrzebowania na otrzymany surowiec.
Jedno jest jednak pewne: właściwe postępowanie z folią po użyciu zwiększa szansę, że zamiast stać się bezwartościowym odpadem, otrzyma ona drugie życie.
Podsumowanie
Co dzieje się z folią po użyciu?
Kosz → sortownia → sortowanie → rozdrabnianie → mycie i suszenie → przetworzenie → regranulat → nowy produkt.
To prosty schemat, za którym stoi złożony proces technologiczny. Dlatego następnym razem, gdy będziemy wyrzucać foliowe opakowanie, warto pamiętać, że nie jest to tylko „śmieć”. W odpowiednich warunkach może być również surowcem, który wróci do obiegu.